Congenitale Adrenale Hyperplasie CAH

Wat is Congenitale Adrenale Hyperplasie?

Congenitale Adrenale Hyperplasie is een groep van aangeboren erfelijke aandoeningen waarbij er een enzym ontbreekt voor de aanmaak van oa cortisol.

Doordat een enzym ontbreekt voor de aanmaak van cortisol in de bijnieren en er dus onvoldoende of geen cortisol aangemaakt wordt zal de hypofyse de bijnier extra hard stimuleren. Dit zorgt voor een verhoging van ACTH en een vergroting van de bijnieren (= bijnierhyperplasie). Alsook zullen de voorloperstoffen van cortisol en aldosteron zich ophopen. Dit kan voor tal van klachten zorgen.

CAH kan dus leiden tot

  • Te laag cortisol (stresshormoon)
  • Te laag aldosteron (zoutregulerend hormoon)
  • Te hoge androgenen (mannelijke hormonen)

Andere benamingen voor deze groep van aandoeningen: AndroGenitaal Syndroom (AGS), Congenitale Bijnierhyperplasie.

Vormen en oorzaken van CAH

Men kan CAH onderverdelen in 2 grote groepen
  • Klassieke CAH
  • Niet-klassieke ('late onset') CAH

De klassieke CAH is een ernstige vorm van CAH waarbij er geen of nauwelijks nog enzymactiviteit is. Meestal wordt deze veroorzaakt door een tekort van 21-hydroxylase. Deze groep kan nog onderverdeeld worden naargelang er al dan niet een tekort is aan aldosteron. Indien er een tekort is aan aldosteron spreekt men van zoutverliezende CAH. 

De niet-klassieke CAH is een mildere vorm van CAH waarbij er nog enzymactiviteit aanwezig is. Dit zorgt ervoor dat er geen tekort is aan cortisol of aldosteron maar enkel een verhoging is van de androgene hormonen. 

Symptomen

Patienten met klassieke CAH zullen symptomen vertonen vanaf de geboorte. Dit kan zorgen voor oa slecht drinken, veel slapen, gewichtsverlies,...

Het tekort aan cortisol zorgt voor oa:

  • Lage bloedsuiker
  • Weinig energie
  • Slechte verdedigingsmechanismen bij stress

Het tekort aan aldosteron zorgt voor oa:

  • Zoutverlies in de urine, laag zout en hoog kalium in het bloed
  • Lage bloeddruk, hartritmestoornissen

Het te veel aan androgenen zorgt voor oa:

  • Verstoorde groei: snelle groei als kind maar kleine eindgestalte
  • Verandering van genitaal uitzicht bij meisjes
  • Te veel lichaamsbeharing, vroege puberteit, ontregeling van de menstruele cyclus

Patiënten met de niet-klassieke CAH kunnen symptomen vertonen vanaf de kindertijd, adolescentie of soms pas op volwassen leeftijd. Sommige patiënten vertonen ook geen klachten. 

  • Bij meisjes kunnen de klachten bestaan uit oa gezichtsbeharing, acne, groeiversnelling maar kleine eindlengte, vervroegde puberteit, cyclusstoornissen.
  • Bij jongens kunnen de klachten bestaan uit oa groeiversnelling maar kleine eindlengte, vervroegde puberteit.

Je kan het verhaal van Maya met congenitale adrenale hyperplasie lezen via de knop 'Ervaringsverhalen'.

Wil je zelf ook graag je verhaal delen?  Bel ons dan op 078 486684 of stuur ons een bericht

Diagnose en behandeling

Patiënten met klassieke CAH worden gediagnosticeerd na de geboorte door middel van de hielprik, aangevuld door extra bloedtesten en genetische testen. 


Mogelijke onderzoeken voor het diagnosticeren van niet-klassieke CAH:

  • Bloedonderzoek: cortisol en voorloperhormonen
  • Genetisch onderzoek

De behandeling bestaat uit het substitueren van de ontbrekende hormonen:

  • Hydrocortison ter vervanging van cortisol
  • Fludrocortison ter vervanging van aldosteron
  • Door de inname van hydrocortisone wordt ook de aanmaak van androgenen verminderd, soms dient dit aangevuld te worden met extra behandelingen (bv anticonceptie,..)


Nuttige links en bijlages

Hier vind je links en bijlages.

We lichten ze toe:

Eerste link: animatie van BijnierNET: wat is AGS (=CAH). 

Tweede link: animatie van BijnierNET voor kinderen (4+): wat is AGS (=CAH).

Bijlage: uitgebreide brochure van BijnierNET.

Animatie BijnierNET:

Animatie BijnierNET voor kinderen: 

Informatiebrochure BijnierNET: 

Dr. Cools is kinderendocrinoloog en begeleidt heel wat kinderen met CAH en hun ouders. In het kader van de campagne 'Onzichtbaar ziek' van De Warmste Week 2025 heeft de arts een filmpje gemaakt over geslachtsvariaties. Dat delen we hier graag met jullie.

Kom je graag in contact met andere ouders?

Als je ouder bent van een kind met CAH kan je je aanmelden voor een WhatsApp-groep. Laat het ons weten door het contactformulier in te vullen.

Het kinderziekenhuis Amalia Radboudumc in Nijmegen organiseert een paar keer per jaar een online 'Amaliacafé' waar wij als Bijnier België mogen aansluiten. Tips en tricks worden uitgewisseld in een gemoedelijke en vertrouwelijke sfeer. Dit is heel waardevol omdat er zowel ouders van jonge als oudere kinderen deelnemen.

Indien interesse, laat het ons weten door het contactformulier hiernaast in te vullen

CAH familiedag

Kom zeker naar onze familiedag CAH. Meer informatie en mogelijkheid tot inschrijven vind je op de pagina van onze agenda. Volg de knop hieronder

Referenties

  • Bijniernet. Basisteksten over bijnieraandoeningen: androgenitaal syndroom
  • https://www.bijniernet.nl/bijnieraandoeningen/adrenogenitaal-syndroom-ags/
  • Lezing van Dr. Cools 'Congenitale bijnierschorshyperplasie' in het kader van opleiding tot patient expert.
  • Sharma L, Singh G. Congenital Adrenal Hyperplasia. [Updated 2025 Jan 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448098/