Bijnierschorsinsufficiëntie

Wat is Bijnierschorsinsufficiëntie? 

Bijnierschorsinsufficiëntie is een aandoening waarbij er geen of onvoldoende aanmaak is van bijnierhormonen.

Vormen van Bijnierschorsinsufficiëntie en oorzaken

Afhankelijk van waar het probleem zich situeert kan men verschillende vormen van bijnierschorsinsufficiëntie onderscheiden

• Primaire Bijnierschorsinsufficiëntie: het probleem situeert zich ter hoogte van de bijnier.
• Deze vorm wordt meestal veroorzaakt door een auto-immuunziekte (= de ziekte van Addison).
• Andere mogelijke oorzaken: infecties, tumoren, heelkunde,.. .
• Secundaire Bijnierschorsinsufficiëntie: het probleem bevindt zich ter hoogte van de hypofyse. De aansturing van de bijnieren door de hypofyse is verstoord.
• Deze vorm kan worden veroorzaakt door elke ziekte, operatie of letsel waarbij er beschadiging van de hypofyse optreedt.
• Tertiaire Bijnierschorsinsufficiëntie: het probleem bevindt zich ter hoogte van de hypothalamus. De aansturing van de bijnieren en hypofyse door de hypothalamus is verstoord.
• Bijnierschorsinsufficiëntie veroorzaakt door gebruik van medicijnen zoals steroïden of morfine of door behandeling met immunotherapie bij kanker.

Symptomen

Bijnierschorsinsufficiëntie kan tal van vage klachten en symptomen geven zoals:

• Vermoeidheid
• Braken en/of misselijkheid
• Pijn in de buik
• Spier- en gewrichtspijn
• Hypoglycemie
• Zouthonger (enkel bij de primaire vorm)
• Lage bloeddruk
• Hyperpigmentatie (enkel bij primaire vorm)

Ondanks behandeling is het mogelijk dat bepaalde symptomen blijven bestaan. 

Marieke heeft Bijnierschorsinsufficiëntie, je kan haar verhaal lezen via de knop 'Ervaringsverhalen'.

Wil je ook je verhaal met ons delen?

Bel ons 078 486684

of stuur een bericht via het contactformulier 

Diagnose en Behandeling

Mogelijke onderzoeken voor het stellen van de diagnose

• Nuchtere ochtend cortisol
• ACTH test (synacthen test): hiermee controleert men de werking van de bijnieren
• Insuline tolerantie test (ITT): hiermee controleert men de werking van de hypofyse
• Beeldvorming: CT-scan of MRI-scan van de bijnieren en/of hypofyse

De behandeling bestaat uit het substitueren van de ontbrekende hormonen

• Hydrocortison ter vervanging van cortisol
• Fludrocortison ter vervanging van aldosteron
• Patiënten met secundaire bijnierschorsinsufficiëntie dienen soms ook andere medicijnen in te nemen voor het tekort aan andere hormonen bv. schildklierhormoon of groeihormoon
• Bij patiënten met medicijn geïnduceerde bijnierschorsinsufficiëntie dienen bepaalde medicijnen mogelijks te worden gewijzigd. 

Nuttige links en bijlages

We lichten ze toe:

Eerste link: animatie van BijnierNET: wat is bijnierschorsinsufficiëntie.

Eerste bijlage: infographic van BijnierNET: 

Tweede bijlage: dokter Twickler van AZ Monica heeft in het kader van de opleiding tot patiënt expert een les gegeven over bijnierschorsinsufficiëntie. het artikel is de samenvatting van deze les. Dit artikel is ook verschenen in het bijniermagazine van de bijniervereniging van Nederland.

Derde bijlage: uitgebreide brochure van BijnierNET.

Animatie BijnierNET:

Infographic BijnierNET:

Artikel: Bijnierschorsinsufficiëntie: oorzaken, symptomen, diagnose en behandeling:

Informatiebrochure BijnierNET:

Referenties

• Huecker MR, Bhutta BS, Dominique E. Adrenal Insufficiency. [Updated 2023 Aug 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441832/
• Bijniernet. Basisteksten over bijnieraandoeningen: Bijnierschorsinsufficiëntie. https://www.bijniernet.nl/bijnieraandoeningen/bijnierschorsinsufficientie/
• Nederlandse hypofyse stichting. Secundaire bijnierschorsinsufficiëntie. Hypofyse.nl. https://www.hypofyse.nl/addisoncrisis/ziekte-van-addison-bijnierschorsinsufficientie/
• Bijnier magazine, Wickler M (juli, 2025). Bijnierschorsinsufficiëntie: oorzaken, symptomen, diagnose en behandeling.